Faillissement is niet altijd het einde: wat doet een curator écht?
Wat gebeurt er wanneer een onderneming failliet gaat? Voor veel ondernemers roept het woord vooral beelden op van een bedrijf dat wordt stilgelegd, activa die worden verkocht en een dossier dat wordt afgesloten.
Maar de realiteit is complexer. In aflevering 20 van de Never Overdue Podcast spreekt Jean-Paul Van Damme met Thomas Niclaes, advocaat en curator bij Blienberg Advocaten. Hij geeft een inkijk in wat er werkelijk gebeurt na een faillissement en waarom een curator veel meer doet dan een onderneming afsluiten.
Onderzoeken wat er nog te redden valt, waarde behouden, partijen samenbrengen en soms zelfs een doorstart mogelijk maken: de curator bevindt zich vaak precies op het kruispunt tussen crisis en een mogelijke nieuwe start.
Wat doet een curator precies bij een faillissement?
Een curator krijgt de opdracht om het faillissement te beheren, maar dat betekent niet dat het werk simpelweg bestaat uit het afsluiten van een onderneming.
Thomas Niclaes vergelijkt zijn rol met die van een detective. Een faillissement roept immers heel wat vragen op. Wat is er gebeurd? Welke activa zijn er nog? Welke waarde kan behouden blijven? En wat kan er eventueel nog worden gerealiseerd voor de betrokken partijen?
Daarbij moet een curator juridische, financiële en menselijke elementen combineren. Het uiteindelijke doel is niet alleen om een onderneming af te sluiten, maar ook om binnen de mogelijkheden van het dossier zoveel mogelijk waarde te behouden.
Het voorbeeld van Sabena illustreert hoe lang dat proces soms kan duren. Ook jaren na een faillissement kunnen curatoren nog bezig zijn met het realiseren van waarde.
Kan een faillissement leiden tot een doorstart?
Een faillissement hoeft niet noodzakelijk te betekenen dat alle activiteiten verdwijnen. In bepaalde situaties kan een doorstart of overdracht van activiteiten mogelijk zijn.
Thomas vertelt over zogenaamde stilfaillissementen, waarbij de voorbereiding van een overdracht al vóór de publieke bekendmaking van het faillissement kan plaatsvinden. Op die manier kan worden onderzocht of activiteiten, activa of een handelsfonds kunnen worden overgedragen aan een overnemer.
Timing speelt daarbij een belangrijke rol. Hoe langer een onderneming wacht terwijl de situatie verder verslechtert, hoe moeilijker het kan worden om waarde en activiteiten te behouden.
Een gecontroleerde aanpak kan in bepaalde dossiers ruimte creëren voor een nieuwe eigenaar, een nieuwe structuur of een nieuwe start.
Waarom is timing zo belangrijk wanneer een bedrijf in moeilijkheden komt?
Een van de belangrijkste lessen uit het gesprek met Thomas is dat te laat handelen de mogelijkheden kan beperken.
Wanneer een onderneming structureel financiële problemen heeft, is het belangrijk om niet alleen naar de cijfers van vandaag te kijken. Er moet ook worden onderzocht welke opties er nog zijn en hoeveel waarde er nog kan worden behouden.
Dat kan bijvoorbeeld gaan over een mogelijke overname, een overdracht van activiteiten of een andere manier om de onderneming te reorganiseren.
Daarom is hulp zoeken niet hetzelfde als toegeven dat een onderneming heeft gefaald. Integendeel: vroegtijdig professioneel advies kan ervoor zorgen dat ondernemers beter begrijpen welke mogelijkheden nog openliggen.
Wat gebeurt er met ondernemers na een faillissement?
Achter elk faillissementsdossier zitten mensen. Dat maakt het werk van een curator volgens Thomas veel menselijker dan het formele karakter van het beroep doet vermoeden.
Een faillissement brengt vaak financiële en emotionele druk met zich mee. Sommige ondernemers ervaren het als een enorme last, terwijl anderen na verloop van tijd juist ruimte ervaren om opnieuw te beginnen.
Wanneer financiële verplichtingen wegvallen en er opnieuw perspectief ontstaat, kan een faillissement in sommige situaties het begin worden van een nieuw hoofdstuk.
Daarom bestaat het werk van een curator niet alleen uit juridische en financiële analyse. Luisteren, kalmeren en vertrouwen herstellen zijn eveneens belangrijke onderdelen van de begeleiding.
Waarom is een curator soms ook een rustbrenger?
Een faillissement creëert vaak chaos. Er zijn schuldeisers, werknemers, bestuurders, klanten en andere betrokkenen met vragen en belangen.
De curator bevindt zich midden in dat speelveld. Naast het juridische kader moet hij ook communiceren met mensen die vaak onder grote druk staan.
Thomas beschrijft hoe een curator daardoor soms bijna een psychologische rol opneemt. Niet omdat hij letterlijk psycholoog is, maar omdat luisteren, uitleg geven en rust brengen essentieel kunnen zijn om een dossier vooruit te helpen.
Dat menselijke aspect is misschien wel een van de meest verrassende inzichten uit de aflevering: een curator beheert niet alleen een faillissementsdossier, maar werkt ook met mensen die midden in een crisis zitten.
Wat kunnen ondernemers leren van een curator?
De belangrijkste ondernemersles uit het gesprek gaat misschien wel over het moment vóór het faillissement.
Wie pas hulp zoekt wanneer alle opties zijn uitgeput, heeft vaak minder ruimte om keuzes te maken. Wie sneller erkent dat er een probleem is, kan eerder onderzoeken welke mogelijkheden nog bestaan.
Dat betekent niet dat ieder financieel probleem tot een faillissement leidt. Het betekent wel dat ondernemers hun financiële situatie niet mogen negeren wanneer de signalen zich opstapelen.
Cashflowproblemen, betalingsachterstanden en structurele verliezen zijn signalen die vragen om actie. Professionele begeleiding kan helpen om de situatie objectief te bekijken en mogelijke scenario’s in kaart te brengen.
Hulp vragen is geen teken van zwakte. Soms is het net de meest rationele ondernemersbeslissing.
Conclusie: tussen crisis en een nieuwe start
Het gesprek met Thomas Niclaes laat zien dat een curator veel meer is dan het sluitstuk van een onderneming.
Een curator onderzoekt, beheert, realiseert waarde en brengt verschillende belangen samen. In sommige dossiers kan dat zelfs leiden tot een doorstart of een nieuwe toekomst voor delen van de onderneming.
Maar misschien ligt de belangrijkste les nog vóór het faillissement: wacht niet tot alle opties verdwenen zijn.
Voor ondernemers die in moeilijkheden komen, kan vroegtijdige begeleiding helpen om opnieuw overzicht te krijgen, mogelijkheden te onderzoeken en betere beslissingen te nemen.
Een faillissement is een ingrijpende gebeurtenis. Maar zoals Thomas Niclaes in deze aflevering laat zien, hoeft het niet automatisch het einde van het ondernemersverhaal te zijn.
Veelgestelde vragen over curatoren en faillissement
Een curator beheert het faillissement, onderzoekt de situatie van de onderneming en probeert binnen het wettelijke kader zoveel mogelijk waarde te realiseren voor de betrokken partijen.
Nee. Het werk omvat onder meer onderzoek, beheer, waarderealisatie en het onderzoeken van mogelijkheden rond activa en activiteiten. In bepaalde situaties kan ook een doorstart of overdracht worden voorbereid.
Een stilfaillissement verwijst naar een situatie waarbij een overdracht van activiteiten of een handelsfonds voorafgaand aan de publieke bekendmaking van het faillissement wordt voorbereid, zodat een mogelijke doorstart kan worden onderzocht.
Ja. Afhankelijk van de situatie kunnen activiteiten, activa of een handelsfonds worden overgedragen. Daardoor kan een deel van de onderneming onder een nieuwe structuur verdergaan.
Wanneer een onderneming tijdig hulp zoekt, kunnen de beschikbare opties en de resterende waarde beter worden onderzocht. Te lang wachten kan de mogelijkheden beperken.
